Niemierzyce – wioska, która ma tysiąc lat?

Niemierzyce – wioska, która ma tysiąc lat?
W dzisiejszym felietonie historycznym przedstawiam czytelnikom historię wsi Niemierzyce w gminie Granowo. Z tą miejscowością położoną dziś w oddaleniu od głównych szlaków, związana jest ciekawa legenda o bohaterskim rycerzu króla Bolesława Chrobrego. Od jego imienia nazwę wzięła cała miejscowość.
Według podań i legend założycielem wsi miał być bowiem rycerz króla Bolesława Chrobrego o imieniu Niemierz (Niemierza) Miał on zasłużyć się podczas bitwy z Niemcami i stąd osada, która tutaj powstała przyjęła nazwę Niemierzyn. Z czasem nazwa wsi została zmieniona na dzisiejsze brzmienie – Niemierzyce. Podania wskazują również miejsce, gdzie miała się odbyć owa potyczka. To tzw. „piekiełko” – otoczone drzewami i okresowo nawodnione zagłębienie terenu na polu między Niemierzycami a Separowem, oddalone od wsi Niemierzyce ok. 1,5 km. Tyle informacji wynika z legendy.
Gdybyśmy chcieli odnieść legendę do faktów historycznych to wydarzenia o których mowa musiały by się wydarzyć podczas wojen jakie toczył z cesarzem niemieckim Henrykiem II, Bolesław Chrobry w latach 1002- 1018. Najpierw po śmierci przyjaznego wobec Polski cesarza Ottona III (z którym Bolesław spotykał się w Gnieźnie na zjeździe w 1000 r.) Bolesław zaatakował Łużyce i Milsko i zajął je w 1002 r. Następnie zaatakował sprzymierzeńca cesarza swego imiennika księcia czeskiego – Bolesława Rudego. Chrobry zajął Pragę, oślepił swego rywala, wtrącił do lochów i przez półtora roku sprawował władzę nad Czechami. Zajęcie przez Bolesława Chrobrego – Czech, Moraw i Słowacji poruszyło nowego władcę Niemiec. Henryk II przerażony sukcesami Bolesława Chrobrego w 1005 r wyruszył z wielką wyprawą na ziemie polskie. Wojska cesarskie zajęły Łużyce i Milsko oraz wkroczyły do Wielkopolski. To właśnie w 1005 r. mógł ewentualnie wydarzyć się epizod związany z rycerzem Niemierzą i wspomnianą wyżej potyczką (bitwą) pod „piekiełkiem” . Wojska niemieckie przebijały się w kierunku Poznania od strony Międzyrzecza przez jeziora zbąszyńskie . Jest wielce prawdopodobne, że mogły się pojawić w rejonie, wówczas istniejącego grodu w Modrzu (tu w latach pierwszych Piastów był ważny gród i ośrodek administracji ). Żadne źródła poza ustnymi przekazami nie dają świadectwa temu zdarzeniu, ale jak wskazują „optymistyczne teorie historyczno – mityczne”, nie ma również zaprzeczeń, że tak być nie mogło, a skoro już coś jest na rzeczy to znaczy że istnieje prawdopodobieństwo takiego zdarzenia.
Od historyków niemieckich z tamtego okresu (Thietmar z Mersburga) wiemy, że rycerze niemieccy w 1005 r. mieli dojść, aż pod Poznań. W opisie tych wydarzeń mamy informacje, że wyprawa niemiecka choć osiągała sukcesy zakończyła się „złym pokojem”. Zaważyła na nim porażka Niemców w potyczce bezpośrednio przed negocjacjami pokojowymi, o czym wspomina wymieniony wyżej niemiecki historyk Thietmar. Nie mówi gdzie to nastąpiło…Czy było to „piekiełko” miedzy dzisiejszymi Niemierzycami, a Separowem? (!!!) Pokój zawarto w Poznaniu. W jego wyniku Polska utraciła Czechy, Łużyce, Milsko i Pomorze Zechodnie z grodem kołobrzeskim. Później od 1007 r. wojny zostały wznowione i toczyły się do 1018 r.. W ich trakcie Bolesław ponownie odzyskał Łuzyce i Milsko.
Od wielkiej historii wróćmy do Niemierzyc. Pierwsze pisemne wzmianki o osadzie pochodzą z 1330 r. i określają jej nazwą Niemirse. Z czasem wieś i otaczające je ziemie stały się częścią majątku ziemskiego Granowo. Władały nią kolejne wielkopolskie rody. Początkowo Niemierzyccy (do XVI w.), później Ujejscy, Radomiccy, Działyńscy i Czartoryscy. W czasach Wielkiego Księstwa Poznańskiego, właścicielką tych dóbr była przez pewien czas Klaudyna Potocka (słynna polska szlachcianka, znana z działalności dobroczynnej i opieki nad poszkodowanymi w powstaniu listopadowym).
Ponieważ w Niemierzycach znajdował się folwark, a właściciele dóbr rezydowali daleko od wioski dla sprawnego kierowania majątkiem powoływano zarządcę.Dla niego wzniesiono w końcu XIX w. dwór położony w sąsiedztwie zabudowań gospodarczych. Parterowy, typowy dworek poprzedził ponad dwuhektarowy park z ulubionym przez ziemian drzewem platanem klonolistnym pośrodku. Na terenie parku znalazł się także niewielki staw. W latach 30. XX w., gdy właścicielami folwarku była rodzina Szymańskich, do dworku dobudowano piętrowe skrzydło. Po II wojnie światowej w dawnym folwarku funkcjonowała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna.
Po latach na początku XXI w. dwór przeszedł w ręce prywatne. Nowi właściciele, po przeprowadzeniu gruntownego remontu w latach 2007-2011, przeznaczyli go na restauracje. Warto polecić odwiedziny tego miejsca, aby skosztować bardzo dobrych potraw.
Sto lat temu wieś zamieszkiwało oko. 110 mieszkańców w 9 domach. Dziś we wsi żyje ok. 150 mieszkańców. Ciekawe czy legenda o rycerzu Niemierzy i piekiełku jest nadal przekazywana wśród mieszkańców. Goście mogą zawitać do Niemierzyc nie tylko na niedzielny obiad, ale również po to, aby poszukać „piekiełka” w którym rycerze polscy pokonali tysiąc lat temu wojów cesarza niemieckiego.

Brak komentarzy

Napisz komentarz