Dwadzieścia lat grodziskiego powiatu

W piątek 1 marca odbyły się uroczystości związane z 20-leciem powiatu grodziskiego. Przypomniano historię tego terenu.
Grodzisk Wielkopolski należy do tych miejscowości, których rodowód wywodzi się z XIII wieku. Miejscowość otrzymała prawa miejskie, przypuszczalnie od króla Przemysława II, chociaż oficjalnie przyjmuje się, że miasto powstało w roku 1303.
W okresie rządów księcia głogowskiego Henryka III (1251-1309) miasto uzyskało status „dystryktu”, który miał zastąpić dotychczasowe kasztelanie. Opanowanie Wielkopolski przez Władysława Łokietka w 1314 roku wstrzymało reformy administracyjne, a „dystrykt” w Grodzisku został zlikwidowany.
W połowie XIV wieku wyodrębniły się nowe jednostki administracyjne nazywane powiatami. W ten sposób powołano powiat kościański, w granicach, którego znajdował się Grodzisk, aż do czasów rozbiorów i Księstwa Warszawskiego – początek XIX wieku. Przez cały ten okres powiat kościański należał do największych w Wielkopolsce. W 1580 roku liczył 118 parafii, 574 wsie, 24 miasta i miasteczka, między innymi: Kościan, Babimost, Gostyń, Grodzisk, Kargowa, Krobia, Opalenica, Wielichowo, Wolsztyn i Zbąszyń.
Na mocy postanowień Kongresu Wiedeńskiego w 1815 roku Wielkopolska powróciła do królestwa pruskiego, jako Wielkie Księstwo Poznańskie, nazywane w administracji zaborczej Prowincją Poznańską. Księstwo zostało podzielone na dwie rejencje: bydgoską i poznańską. Rejencja poznańska podzielona została na 17 landratur (powiatów). Grodzisk znalazł się w powiecie bukowskim, obok takich miast jak: Buk, Lwówek, Nowy Tomyśl i Opalenica.
W lutym 1887 roku zwiększono liczbę powiatów. Ze zlikwidowanego powiatu bukowskiego utworzono dwa powiaty: nowotomyski i grodziski. Do grodziskiego należały jeszcze: Buk i Opalenica.
Po odzyskaniu niepodległości Grodzisk zachował status miasta powiatowego. Pierwszym starosta grodziskim został na początku 1919 roku Stanisław Skoczyński.
W drugiej połowie lat 20-tych zaczęto mówić o nowym podziale administracyjnym kraju. Zamiar zlikwidowania powiatu grodziskiego zmobilizował mieszkańców do utworzenia Komitetu Obywatelskiego w obranie status qvo powiatów. Temat zatrzymał się do roku 1931. Ostatecznie rok później połączono powiaty grodziski i nowotomyski w jedno, czyniąc Nowy

Tomyśl stolicą powiatu. Powiat składał się z 6 miast, 9 gmin wiejskich i 117 gromad.
W pierwszych latach okupacji hitlerowskiej zachowano przedwojenny podział na powiaty, ale już w 1941 namiestnik A. Greiser przeniósł stolicę powiatu z Nowego Tomyśla do Grodziska, zmieniając nazwę powiatu na Landratsamt Gratz. Starostą (landratem) został dr Paul Iden, dotychczasowy starosta powiatowy w Międzyrzeczu.
Po wyzwoleniu Grodziska powołano tymczasowe władze miejskie i jednocześnie rozpoczęto tworzenie władz powiatowych. Z inicjatywą powołania powiatu wyszedł Michał Wasik, który jako przedstawiciel Tymczasowego Komitetu Powiatowego. Na zebraniu w dniu 5 lutego 1945 roku doszło do wyboru Maksymiliana Hollanda na starostę grodziskiego.
Podobne zabiegi czynił Nowy Tomyśl. 4 lutego 1945 roku ukazała się odezwa tymczasowego starosty nowotomyskiego Stanisława Sarbaka, który informował, że zarządzeniem wojskowych władz sowieckich obejmuje starostwo powiatowe w Nowym Tomyślu w granicach sprzed 1939 roku. Tak się stał, że Grodzisk poszedł pod Nowy Tomyśl. Były próby oderwania się w latach 1954, 1956 i w roku 1971, ale bezskuteczne.
1 czerwca 1975 roku zlikwidowano powiaty. Grodzisk znalazł się w województwie poznańskim.
Rok 1989 roku otwarzył drogę do kolejnych zmian. W 1990 roku w Grodzisku rozpoczął funkcjonowanie Urząd Rejonowy, w którego granicach znalazły się gminy: Grodzisk, Granowo, Kamienic, Rakoniewice i Wielichowo. Pierwszym kierownikiem Urzędu został Przemysław Smulski, a od 1996 roku Romuald Radny. Zlokalizowanie w Grodzisku siedziby rejonu miało ogromne znaczenie dla powołania przyszłego powiatu grodziskiego.
Grodzisk, aby mógł starać się o zostanie ponownie powiatem musiał spełniać kilka warunków, a których póki co nie spełniał. Powinien mieć urząd skarbowy, sąd rejonowy, państwową zawodową straż pożarną, sąd. Ten ostatni był, ale właśnie wtedy myślano, aby go przenieść do Nowego Tomyśla.
Urząd Rejonowy musiał zatem sprawnie działać i walczyć o przekształcenie się w starostwo. Nie było jednak, ani straży zawodowej, ani urzędu skarbowego. Mieszkańcy grodziska rozliczali się w Nowym Tomyślu, a straż działała w oparciu o ochotników. Miasto nie spełniało też warunków, jeśli chodziło o ilość mieszkańców.
Nie było łatwo. To na kierowniku Urzędu Rejonowego i na burmistrzu Grodziska Wlkp. spoczywał obowiązek stworzenia odpowiednich warunków, by centralne władze łaskawie spojrzały na ambicje grodziszczan.
Władze Grodziska zaczęły odwiedzać burmistrzów i wójtów ościennych gmin, by te zechciały włączyć się w przyszły powiat. Z Granowem nie było za dużo kłopotów. Problemy zaczęły się z Kamieńcem, Wielichowem i Rakoniewicami. Dwie pierwsze gminy wcześniej były przy Kościanie i ciążyły w tę stronę. Rakoniewice zawsze były związane z Wolsztynem i tam chciały zostać.
Aktywność Przemysława Smulskiego i Włodzimierza Kandulskiego sprawiła, że wszystkie te trzy gminy ostatecznie zdecydowały się być przy Grodzisku. Kościan stracił nie tylko te dwie gminy, ale jeszcze trzecią – Przemęt, który dano na osłodę Wolsztynowi. W tamtyczh latach burmistrzem Kościana był Jerzy Bartkowiak i kiedy władze Grodziska wspierały w różnych działaniach zainteresowane gminy, Kościan nie kiwnął palcem uznając, że duży powiat należy mu się, jak psu zupa i się przeliczył.
Przyszły powiat był dla Grodziska dużym wysiłkiem i duże były potrzebne pieniądze. Na szczęście miasto i gminy miały mocne firmy, które wspierały dążenia. Prezes Wojciech Szmigiel z Ruchocic, prezes z Komibinatu w Łubnicy Roman Marach, Inter Groclin Auto i Zbigniew Drzymał, Firma Ochroniarska „Hunters” Antoniego Żyłkowskiego itd. Wszyscy oni utworzyli Klub Biznesu, który łączył firmy i wspierał lokalną władzę. Każdego roku biznes organizował noworoczne bankiety dla firm, władzy, dyrektorów szkół i szpitali, komendatów policji i straży, dla lokalnej parasy, a nade wszystko zapraszał ważnych ludzi ze świata polityki, którzy przy spokojnych rozmowach przyjmowali argumenty Grodziska, by zostać miastem powiatowym.
Był tu, między innymi minister Janusz Lewandowski – polski ekonomista i polityk, minister przekształceń własnościowych, a potem poseł do Parlamentu Europejskiego. Pełnił tam funkcję komisarza Unii ds. budżetu i programowania finansowego. Do pałacu w Karczewie w gminie Kamieniec, na przyjęciu Klubu Biznesu przyjechała późniejsza premier Hanna Suchocka. Za wspieranie powiatowych dążeń Grodziska została Honorowym Obywatelem tego miasta. Do Grodziska docierali wojewodowie wielkopolscy i posłowie, w tym bardzo pomocny Stanisław Stec.
Robiono dużo i to na szerokim polu, by tylko powiat powstał. Grodziszczanie zawiązali Społeczny Komitet na Rzecz Powiatu Grodziskiego. Nagłaśniali temat w mediach, drukowali plakaty, zwoływali wiece i jeździli do Warszawy, by wspierać dążenia władzy do utworzenia powiatu. Aktywnymi w Komitecie osobami byli: Zdzisław Jankowski i Antoni Spieczyński, a wspierała ich grupa w skladzie: weterynarz Tadeusz Rus, Marian Nowicki – zastępca kierownika Urzędu Rejonowego, późniejszy wiceburmistrz, dr. Kazimierz Borowski, Stanisław Zysk i Józef Skubel.
* * *
W każdym działaniu jest okres siewu i okres zbiorów. Dziś spokojnie można powiedzieć, że gdyby ówczesne władze zaniechały i nie zbudowały nowej zawodowej straży, nie utworzyły urzędu skarbowego, nie „uśmiechały się” do ważnych ludzi, powiatu by nie było i nie byłoby teraz czego świętować.
A w piatek radowano się i to z dużą pompą. Na godzinę 16-tą do grodziskiej sali widowiskowo-sportowej zaproszono kilkuset gości. Dojechali parlamentarzyści, burmistrzowie i wójtowie powiatu grodziskiego. Był Piotr Halasz – Kamieniec, Zbigniew Kaczmarek – Granowo, Honorata Kozłowska – Wielichowo i Gerard Tomiak – Rakoniewice. Do nch dołączyli goście z powiatu nowotomyskiego i wolsztyńskiego. Nie było władz Kościana, choć to także sąsiad zza miedzy. Starosta Grodziski Mariusz Zgaiński pytany o ten fakt odpowiedział, że zaproszenie było, ale Kościan nigdy na zaproszenia nie odpowiada. Dotarli przedstawiciele instytucji i organizacji działających na terenie grodziskiego powiatu. Kurier lokalny także miał przyjemnośc być gościem uroczystości. Nie brakowało delegacji z zaprzyjaźnionych gmin partnerskich z Niemiec, Rosji i Ukrainy.
Całość prowadził pracownik Starostwa Tomasz Dolata. To on przywitał gości, władze powiatu, sąsiednich miast i gmin.
Po nim głos zabrał Starosta Mariusz Zgaiński, podziękował za udział w obchodach i zaprezentował film promujący grodziski teren.
Następnie prowadzący zaprosił przewodniczącego Rady Powiatu Grodziskiego Sebastiana Skrzypczaka i Starostę Grodziskiego Mariusza Zgaińskiego o wręczenie Medali „Zasłużony dla Powiatu Grodziskiego”. Otrzymali je: Wojciech Jankowiak, Antoni Kłak i Mirosława Szpot.
*Wojciech Jankowiak piastował różne funkcje samorządowe w Wielkopolsce, obecnie jest wicemarszałkiem w nowym zarządzie województwa. W swojej działalności szczególnie aktywnie uczestniczył w życiu społecznym, gospodarczym i kulturalnym Gminy Rakoniewice. Wspomagał samorząd rakoniewicki na rzecz jego rozwoju, nie zapominając o sąsiednich gminach.
*Antoni Kłak był nauczycielem matematyki w szkołach podstawowych: w Zbęchach gm. Krzywiń, Bolewicach, Granowie, kierownikiem szkoły w Granówku. Od września 1978 r. objął stanowisko dyrektora Liceum Ogólnokształcącego im. J. Słowackiego w Grodzisku Wlkp. Funkcję tę pełnił z przerwami do 31 sierpnia 2001 r. Od 1998 r. do 2018 r. sprawował mandant radnego Powiatu Grodziskiego, był też wiceprzewodniczącym Rady, a w poprzedniej kadencji został wicestarostą. Medał otrzymał za działalność zarówno zawodową, jak i społeczną.
*Mirosława Szpot, to długoletni pracownik spółdzielczości, a od maja 1998 r. pełni funkcję Prezesa Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w Grodzisku Wlkp. Doświadczenie i zaangażowanie pozwoliło miejscowej Gminnej Spółdzielni przejść bezpiecznie przez zmiany gospodarcze w Polsce, by z dobrym skutkiem funkcjonować w nowych realiach gospodarczych. Cieszy się szacunkiem. Na uwagę zasługuje współpraca z Powiatowym Urzędem Pracy, Zespołem Szkół Technicznych, a także z Kołami Gospodyń Wiejskich. Pani Mirosława była radną Powiatu podczas kilku kadencji. Pełniła funkcję przewodniczącej Komisji Rewizyjnej, wiceprzewodniczącej Rady i przewodniczącej Komisji Budżetowej. Swoją postawą stała na straży zasad demokracji i praworządności.
Powiat Grodziski ustanowił także Nagrodę Gospodarczą Starosty Grodziskiego nazwaną „Lider Przedsiębiorczości Powiatu Grodziskiego”. Nagroda ta przeznaczona jest dla przedsiębiorstw i przedsiębiorców z terenu powiatu za inspirowanie rozwoju przedsiębiorczości.
Tytuł lidera otrzymały cztery firmy:
*grodziski DĄBEX – polski producent parkietów i podłóg drewnianych na Europę. Działa od ponad 55 lat. Łączy rodzinną tradycję i nowatorskie rozwiązania technologiczne, uwzględniając przy tym najnowsze trendy w zakresie aranżacji wnętrz. Nagrodę odebrli właściciele Hanna i Marek Nowakowie. Statuetkę, dyplom i kwiaty wręczyl Starosta Grodziski i Eugeniusz Florek – Członek Zarządu Stowarzyszenia Klubu Przedsiębiorców Powiatu Grodziskiego.
*Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” w Wielichowie, która działa na rynku od 1946 roku. Przez minione lata przeobraziła się w prężnie działający podmiot gospodarczy. Firma zajmuje się handlem, ale jest także liderem w przetwórstwie żywności. We własnej masarni wytwarzane są produkty wędliniarskie. Posiada zakłady piekarnicze i cukiernicze, gdzie produkcja przebiega z wykorzystaniem wysokiej jakości surowców i tajników domowych wypieków. Nagrodę odebrał Władysław Krzyczyński, a statuetkę, dyplom i kwiaty wręczali: Starosta i Tadeusz Pankowski Prezes Powiatowego Zrzeszenia Handlu i Usług w Grodzisku Wlkp.
*Usługowy Zakład Mechaniki i Blacharstwa Pojazdowego Edmunda Bosego. Firma prowadzi działalność w zakresie mechaniki pojazdowej, blacharstwa i lakiernictwa oraz w zakresie badań i analizy technicznej pojazdów. Przedsiębiorstwo rozbudowuje się systematycznie, inwestuje w szkolenia młodych pracowników.
*Gospodarstwo Rolne Mieczysława Matysiaka, które przez ostatnie lata uległo znacznemu powiększeniu oraz zmodernizowaniu. Obecnie powierzchnia gospodarstwa wynosi 184 ha. Jest to także gospodarstwo pokazowe, w którym przeważa hodowla bydła mlecznego. Właściciel jest aktywnym członkiem Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka. Nagrodę odbrali Renata i Mieczysław Matysiakowie, a razem ze Starostą staruetkę wręczał Jerzy Kostrzewa – Przewodniczący Rady Powiatowej Wielkopolskiej Izby Rolniczej.
***
Kolejnym punktem było wręczenie medali okolicznościowych gościom. Otrzymły je delegacje powiatów partnerskich z Lahn-Dill w Niemczech, z miasta Brovary na Ukrainie, z rejonu Szczołkowskiego, obwodu moskiewskiego w Rosji/ Madale otrzymali też burmistrzowie, wójtowie i dotychczasowi starostowie Władysław Chwalisz (lata 1999-2006) i Stanisław Hadka (lata 2006-2010). Ponadto nagrodzono wicestarostów: Grażynę Willmann (lata 2006-2010), Jerzego Sieradzana (lata 1998-1999), Artura Kalinowskiego (lata 1999-2002), Antoniego Kłaka (lata 2010-2018) i Sławomira Górnego – członka Zarządu Powiatu Grodziskiego w latach 2010-2018.
Imienne medale otrzymali wszyscy powiatowi radni pełniący tę funcję we wszystkich kadencjach. Starosta uznał także, że należy wyróżnić pracowników Starostwa. Na koniec wyróżniono dawnych i obecnych kierowników podległych jednostek powiatowych: dyrektorów szkół, szpitala, weterynarii, policji, straży, Urzędu Pracy, Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, Centrum Pomocy Rodzinie, Grodziskiej Hali Sportowej, Inspektora Sanitarnego i Inspektora Nadzoru Budowlanego, dyrektora Zarządu Dróg itp.
Ostatnim akcentem uroczystości był koncert w wykonaniu studentów Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu. W pierwszej części wystąpiły studentki Wydziału Wokalno-Aktorskiego w specjalności musicalowej w towarzystwie zespołu. Drugą część uświetnią utwory w wykonaniu jazzowym. Młodych artystów prezentowała rektor Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu prof. Halina Lorkowska.
Potem był toast wzniesiony szampanem i tort. W tym momecie Starosta i Przewodniczący Rady zaprosili gości do stołów, na przygotowany przez uczniów poczęstunek. Były to klasy od I do IV Technikum Żywienia i Usług Gastronomicznych w Zespole Szkół Technicznych w Grodzisku. Opiekę nad przygotowaniem dobrych i fektownych dań sprawowały nauczycielki przedmiotów gastronomicznych Małgorzata Piaskowska, Karolina Kmieć-Piątkowska, Marzena Ankiewicz, Maria Łukowska, Małgorzata Sroka i Małgorzata Jankowska-Jóźwiak.
Z okazji obchodów 20-lecia powiatu grodziskiego została wydana publikacja „Powiat Grodziski Wczoraj i Dziś”. Otrzymali ją przybyli na uroczystość goście. Publikacja przypomina najważniejsze wydarzenia, daty, ludzi, który zapisali się w historii powiatu, w tym także władze na przestrzeni ostatnich 5 lat. Książka ma archiwalne zdjęcia z dawych lat i z obecnego okresu funkcjonowania samorządu powiatowego. Autorem publikacji jest Dariusz Matuszewski – znawca i miłośnik lokalnej historii, regionalista, autor szeregu publikacji na temat historii, ludzi, organizacji i instytucji.
Ewa Noga-Mazurek
Foto
Autor jubileuszowej książki Dariusz Matuszewski

Brak komentarzy

Napisz komentarz