Grąblewo czy Grąbiewo?

Grąblewo czy Grąbiewo?
Szkoła Podstawowa, jednostka OSP, sala wiejska, to najważniejsze instytucje podgrodziskiego Grąblewa. W ramach naszych artykułów dziś nadszedł czas na tę właśnie miejscowość.
Wieś ta występuje w źródłach również pod innymi nazwami (1383 Grambyewo, 1386 Grambevo, 1407 Grambowo, 1430 Crampyewo, 1448 Grampyewo, 1450 Grabyewo, 1581 Grąmbiewo, 1591 Grąmblewo, Gramblewo).
Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1383 roku. Było to gniazdo rodowe Grąbieńskich herbu Łodzia. W połowie XV w. występuje istotna informacja w źródłach dotycząca wydzielenia z obszaru wsi Grąblewo majątku Strzelce, który staje się własnością bocznej linii Grąbieńskich. Granica, między Strzelcami, a Grąblewem jest wtedy opisana w sposób następujący:
– Biegnie od kopca między Grąbiewem, a Ptaszkowem, tj. od narożnika (pala) w strudze (Łęczyczna), aż do wsi, a następnie między wspomnianymi wsiami, aż do granicy z Kurowem, a dalej do granicy z Urbanowem, do cieku – Kurowska Struga.
W 1525 r. dochodzi do ponownego rozdziału (z pewnością dobra zostały ponownie w XV w. skomasowane) Mikołaj i Jan Grąbiewscy: w 1525r. podzielili się dobrami: Mikołaj otrzymał wieś Snowidowo z sadzawką, 1 1/2 łana folwarcznego wokół wsi Kurowo oraz las od granicy ze Snowidowem, do miejsca zw. Łowisko (które leży naprzeciw miejsca zw. Ostrów Kurowski), wraz z łąkami kurowskimi.
Mikołaj nie ma podnosić wody w stawie na szkodę brata Jana; Jan otrzymuje 1/2 Grąbiewa z dworem i folwarkiem, 4 1/2 łana folwarku w Kurowie z całym zagajnikiem (indago) od granicy z Zimnowodą do miejsca zw. Łowisko oraz wszystkie łąki w Grąbiewie (PG 16, 88v-89).
Ta wieś szlachecka administracyjnie położona była od XVI wieku w powiecie kościańskim  W XIX wieku Grąblewo stało się częścią dóbr ptaszkowskich, a później była własnością Bieczyńskich.
W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) Grąblewo należało do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski). Grąblewo należało do okręgu grodziskiego i stanowiło odrębny majątek o tej samej nazwie, którego właścicielem był Tadeusz Bieczyński.
W skład majątku Grąblewo wchodziły: Strzelce oraz folwark Pantaleonowo. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 282 mieszkańców i 23 dymy (domostwa).
W 1839 roku datuje się powstanie pierwszej placówki szkolnej w Grąblewie. Była to oczywiście szkoła pruska. W końcu lat siedemdziesiątych XIX wieku kierownikiem szkoły został p. Karge i pracował w Grąblewie przez prawie pól wieku do 1927 r. W tym czasie władze pruskie pobudowały obecny budynek szkoły (1900) rozbudowany w końcu XX wieku do obecnego kształtu.
Chłopi z okolic Grąblewa, Strzelec i Snowidowa aktywnie brali udział w strajkach chłopskich w okresie międzywojennym. W okresie II wojny światowej okupanci hitlerowscy w miejscowej szkole urządzili naukę „po niemiecku” dla dzieci z Grodziska, Grąblewa i Strzelec.
Po II wojnie światowej w dawnym założeniu dworskim urządzono oddział PGR Ptaszkowo. Tutejszy zakład specjalizował się w hodowli bydła, później owiec rasy „krzyżówka wielkopolska”. Dziś pola i obiekty dawnego PGR użytkuje RSP Urbanowo. Z dawnego założenia dworskiego pozostała tylko brama wjazdowa z początku XIX w., dość charakterystyczny symbol wsi oraz czworaki zbudowane w początku XX w.
Od 1947 r. działają we wsi strażacy ochotnicy. Założycielami OSP byli druhowie: Bolesław Kaczmarek, Władysław Jokś i Ludwik Bobowski. Ważną postacią dla społeczności całej wsi i straży pożarnej we wsi był pan Marciniak. To z jego inicjatywy m.in. w połowie lat siedemdziesiątych pobudowano w czynie społecznym strażnicę z salą wiejską. Do dziś jest ona kulturalnym centrum. Społeczność wsi oraz liczni grodziszczanie w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych organizowali tu chętnie wesela i inne imprezy rodzinne. Było to jedno z najokazalszych wtedy miejsc, w których taka imprezę można było zorganizować.
Od końca lat sześćdziesiątych w miejscowości istniało boisko, na którym swoje mecze rozgrywał działający w miejscowości klub piłkarski LZS. LZS Grab Grąblewo grywał w niższych klasach rozgrywkowych do początku lat dziewiećdziesiątych. Jednym z ostatnich jego prezesów był Andrzej Domagała, społecznik i radny gminny z Grąblewa.
W Grąblewie jest kilka charakterystycznych miejsc, o których wypada wspomnieć, bo są znane wszystkim mieszkańcom miejscowości. Pierwsze z nich to „przepadlisko”. Tak określane był jeden z dwóch do dziś istniejących stawów znajdujący się przy ścieżce na wschód od szkoły. Starsi mieszkańcy wspominają, legendę o tym, że w miejscu tym dawniej znajdował się zamek (dwór), w którym mieszkał nieprzyjemny dla chłopów dziedzic. Za zachowanie wobec poddanych pewnego dnia spotkała go kara. Cały zamek zapadł się pod ziemię, a osuwisko zalała woda. Ponoć stawy na „przepadlisku” w okresie przedwojennym i zaraz po wojnie spełniały funkcje rekreacyjne dla mieszkańców Grąblewa i okolicznych miejscowości. Były regularnie czyszczone i można było w nich się kąpać. Na środku miejscowości, gdzie dziś znajduje się rondo, a w latach siedemdziesiątych zbudowano strażnicę OSP znajdowało się miejsce określane „rynkiem” – centrum wsi. Sklep, strażnica, kaplica działająca od lat dziewiećdziesiątych, bar „Bajka” w pobliżu szkoła, plac zabaw i boisko. To rzeczywiście serce Grąblewa.
Innym ciekawym miejscem są okolice mostku na drodze, pomiędzy Strzelcami a Grąblewem. Przez miejscowych nazywany jest „kurzymi płucami”. lub „czerwonymi płucami”. Miejsce to omijane było przez młode niewiasty, które straszyli opowieściami młodzi adoratorzy. Inną ciekawostką, o której nie wszyscy już pamiętają było istnienie we wsi kolejki folwarcznej. Łączyła ona folwark Strzelce z majątkiem Grąblewo. Jej składane tory przebiegały po wschodniej stronie wioski.
Duża kolej żelazna jest obecna w Grąblewie od ponad stu lat. Wieś dała nazwę dwóm przystankom kolejowym: przystankowi kolejowemu Grąblewo na nieczynnej linii z Grodziska do Opalenicy (kiedyś istniał przystanek Grąblewo Pole) oraz otwartemu 14 grudnia 2014 przystankowi na linii kolejowej z Grodziska do Lubonia (i dalej do Poznania).
Sebastian Skrzypczak

Brak komentarzy

Napisz komentarz